Verlaging kribben Waal gestart

Om, in het kader van het project Ruimte voor de rivier, een lagere waterstand van de Waal te bereiken worden tussen Nijmegen en Gorinchem 750 kribben in de Waal lager gemaakt. Als eerste zijn 100 kribben tussen Nijmegen en Druten aan de beurt. Hiermee is na voorbereidende werkzaamheden na de bouwvakvakantie gestart.

Een van de werkschepen die ingezet worden bij de verlaging van de kribben in de Waal. De werkzaamheden zijn momenteel goed waar te nemen van de brug bij Ewijk. Een verrekijker is handig, maar niet echt nodig.

Honderd kribben tussen Druten en Nijmegen

Nadat eerder bij Beneden Leeuwen en Haaften experimenteel al enkele kribben verlaagd zijn worden nu bij de brug van Ewijk.de eerste kribben van de honderd tussen Druten en Nijmegen aangepakt. Deze fase moet eind 2010 afgerond zijn. Hierna worden de ervaringen geŽvalueerd. Van de uitkomsten zal gebruik gemaakt worden bij de aanpak van de overige 650 kribben. Het hele project moet in 2015 afgerond zijn. 

De ingreep is aanzienlijk. De kribben worden in het vak Druten -Nijmegen ongeveer 1,50 tot 2 meter lager, maar hiervoor moeten ze eerste nog meer afgegraven worden om ruimte te krijgen voor de basaltblokken waarmee de verlaagde kribben opnieuw afgedekt worden.

De bovenste foto toont een krib die afgegraven wordt, de onderste een naast gelegen krib waaraan niets gedaan is. Anderhalf tot 2 meter is een fors verschil. 

Werkzaamheden vanaf de rivier

De werkzaamheden worden grotendeels vanuit de rivier uitgevoerd. Hiervoor wordt gebruik gemaakt van werkschepen die speciaal voor deze klus gebouwd zijn. Ook de aan en afvoer van materialen gebeurt over de rivier. Er is dus vrijwel geen overlast vrachtwagens op de dijken en wegen. De verlaging voorziet in een schema waarbij de werkzaamheden aan een krib binnen enkele dagen afgerond worden. Gelijktijdig wordt aan vier tot vijf kribben gewerkt. De overlast van de bouwwerkzaamheden voor de scheepvaart, die overigens minimaal is strekt zich dus uit over een traject van ongeveer een kilometer. Deze kilometer verschuift dus langzaam langs de rivier.

Werken aan de rivier is tegenwoordig high-tech. De werkschepen hebben de modernste GPS techniek om tot op de decimeter nauwkeurig te kunnen bepalen waarmee men bezig is en aan het hele project was men niet begonnen als men het eerst niet helemaal had kunnen doorrekenen en simuleren met computerprogramma's.

Grote veranderingen

De rivier zal door de verlaging nogal veranderen. De kribben die nu alleen bij hoog water onder de waterspiegel verdwijnen, pakweg 50 dagen per jaar,  zullen zich na de verlaging 260 dagen onder water bevinden. Voor het grootste deel van het jaar zijn ze dus niet zichtbaar. Wel zal het grootste deel van de tijd aan wervelingen in de stroom zichtbaar zijn waar ze zich moeten bevinden.

De veranderingen hebben, behalve visueel, ook veel andere consequenties. Voor de scheepvaart zullen het grootste deel van het jaar de kribben alleen zichtbaar zijn door de bakens die op de koppen van de kribben geplaatst worden. De bakens, die nu nog vooral van belang zijn bij hoog water, zullen dan dus bijna het hele jaar het belangrijkste oriŽntatie punt zijn. Wat dit betekent voor de veiligheid op de rivier zal de praktijk leren.

De huidige bebakening op de kop van een krib. Als de kribben het grootste deel van het het jaar onder water zitten zal de bebakening wellicht nog duidelijker moeten worden 

Kribben nog verraderlijker, zwemmen onverantwoord

De kribben, ook vroeger verraderlijk, zullen na de verlaging nog verraderlijker worden. Zwemmen in de rivier, ook nu al elk jaar verantwoordelijk voor dodelijke slachtoffers, zal na de verlaging nog gevaarlijker worden. Feitelijk is het helemaal niet meer verantwoord om nog in de grote rivieren te zwemmen. De aan de rivier liggende gemeenten beraden zich nog over een zwemverbod en waarschuwingsborden om te wijzen op het gevaar.

Tenslotte is nog niet helemaal duidelijk wat de gevolgen zullen zijn voor de verandering van de rivier. De kribben zijn meer dan 100 jaar geleden aangelegd om in het zomerbed, door een hogere stroomsnelheid, minder bezinking van zand te krijgen en daardoor een diepere rivier. Door de kribverlaging worden wordt een grootdeel van het jaar het effect van de kribben anders. Dit kan leiden tot meer verzanding en dus meer zandzuigwerkzaamheden om voldoende diepgang in het zomerbed te behouden.

De Waal is de drukste rivier van de wereld en de levensader van Rotterdam en het Duitse Ruhrgebied. De rivier op diepte houden is van essentieel belang. Dit kan betekenen dat er door de kribverlaging meer zand gezogen moet worden om de rivier op diepte te houden.

Verwacht effect alleen van belang bij zeer hoog water

Uiteindelijk, als het gehele project uitgevoerd is, zal de kribverlaging bij zeer hoog water, moeten leiden tot een verlaging van de waterstand van 6 tot 12 cm. (Aanvoer bij Lobith van 16.000 m3 per seconde.) Een dergelijke aanvoer is nog nooit geregistreerd, maar de inschatting is dat deze door de klimaatverandering in de toekomst mogelijk wordt. Om een idee te geven: men rekent er nu op dat dit eens in de 1250 jaar voor kan komen. Nu is het met kansen als met een lot in de loterij. Het kan pas over 1250 jaar gebeuren, maar ook al over 10 jaar. Omdat de gevolgen van een overstroming enorm groot zijn, wil men de risico's tot het uiterste minimum beperken.

Een afgegraven krib. op deze krib moet de waterdichte folie en het afdekgesteente nog aangebracht worden. Kostbare werkzaamheden voor een waterstand waarvan met verwacht dat die eens in de 1250 jaar voor kan komen.   

Nieuw stukje waterschapgeschiedenis

Benieuwd naar de kribverlaging. De werkzaamheden zijn nu nog goed te volgen van de Ewijkse brug. Ga wel met de fiets kijken, want op de snelweg zult u uw aandacht bij het verkeer moeten houden. Op het fietspad is stoppen geen probleem en kunt u rustig kijken. 
Hier wordt weer een stukje waterschaphistorie toegevoegd aan de reeks van Afsluitdijk, Zuiderzeepolders en de Deltawerken. Waarschijnlijk is dit de start van een veel grotere reeks maatregelen om de problemen die op ons af komen, klimaatverandering, stijging zeespiegel, te lijf te gaan. 

Meer:

http://www.ruimtevoorderivier.nl

MaasWaalWeb,  4 september 2009